Studieloopbaan Wiki
Advertisement

Bijdrage van Ilse Vader en Julia Meijer uit practicumgroep 10

Hoe word ik Kinder- en Jeugdpsycholoog?

In deze wiki gaat het over hoe je kinder- en jeugdpsycholoog kunt worden. In dit beroep staat de biologische, sociale, emotionele en cognitieve ontwikkeling van kinderen en jongeren centraal. Als eerst worden de competenties en vaardigheden van een kinder- en jeugdpsycholoog besproken en vervolgens komen de opleiding en benodigde aantekeningen aan bod. Tot slot worden de werkzaamheden en de bijbehorende carrièrekansen beschreven.

Competenties en Vaardigheden

Er zijn een aantal competenties en vaardigheden die van pas komen bij een functie als kinder- en jeugdpsycholoog. Ten eerste zijn integriteit en een groot empathisch vermogen in dit werkveld erg van belang. Kinderen moeten zich vertrouwt en veilig kunnen voelen bij de psycholoog, want een goede behandelingsprocedure begint met een goede relatie tussen behandelaar en cliënt. Aangezien kinderen zich niet altijd gemakkelijk goed kunnen of willen uiten, is het belangrijk dat de psycholoog oog en aandacht heeft voor de behoeftes van de kinderen. Integriteit en een empathisch vermogen is natuurlijk ook erg belangrijk bij het contact met de ouders van de kinderen die worden behandeld. De ouders of het gezin moet eerst vertrouwen kunnen hebben in de psycholoog voordat zij het advies kunnen of willen aannemen. Verder moet een kinder- en jeugdpsycholoog op een creatieve manier zijn cliënten moeten kunnen motiveren, omdat het soms lastig kan zijn om de kinderen te laten begrijpen in wat voor een proces zij zich bevinden. Bovenstaande vaardigheden zullen aan bod komen in de opleiding, maar het meeste leer je natuurlijk in de praktijk op de werkvloer.  

Opleiding en Aantekeningen

Om kinder- en jeugdpsycholoog te worden kun je om te beginnen een HBO of een WO opleiding volgen. De HBO opleiding toegepaste psychologie duurt 4 jaar en de WO bachelor psychologie duurt 3 jaar. Bij het volgen van de WO bachelor psychologie dient er in het derde jaar gekozen te worden voor een klinische specialisatie. Na een van de bovenstaande opleidingen, is het tijd voor een master. De masters waarmee je kinder- en jeugdpsycholoog kunt worden vallen onder de eenjarige master gezondheidszorgpsychologie. De specialisaties zijn:

- Klinische psychologie

- Klinische ontwikkelingspsychologie

- Klinische neuropsychologie

- Klinische forensische psychologie

De master voor de klinische ontwikkelingspsychologie wordt het meeste gekozen wanneer men graag kinder- of jeugdpsycholoog wordt, omdat deze specifiek focust op de ontwikkeling van de mens. Hierbij wordt zowel de afwijkende ontwikkeling als de normale ontwikkeling bestudeerd. Tijdens de master aan de UvA, wordt de nadruk meer gelegd op de ontwikkeling van kinderen. Na het succesvol afronden van een van de bovenstaande masters, begin je als basispsycholoog. Om uiteindelijk een gespecialiseerd kinder- en jeugdpsycholoog te worden, heb je naast een bachelor psychologie en een klinische master ook een BIG registratie nodig. Voor deze registratie moet je als basispsycholoog worden toegelaten tot de opleiding voor GZ-psycholoog. Als deze eenmaal succesvol is afgerond, kun je je BIG-registreren en specialiseren tot klinisch ontwikkelingspsycholoog/kinder- en jeugd psycholoog.

Werkzaamheden

Een kinder- en jeugdpsycholoog heeft de keuze uit verschillende werkzaamheden. Er kan gekozen worden voor het behandelen van psychiatrische stoornissen. Dit kan worden gedaan bij kinderen, jeugdigen en jong volwassenen, waarbij de ouders (het gezin) ook worden betrokken in het proces. Ook kan er worden gekozen voor het onderzoek. Dit betreft onderzoek naar de ontwikkeling van bepaalde behandelingsmethodieken, maar uiteraard ook onderzoek naar stoornissen op zich. Ook is vaak sprake van een begeleidende en coachende rol van de psycholoog ten opzichte van beginnende medewerkers.

Instanties en organisaties die op zoek zijn naar kinder- en jeugdpsychologen zijn onder andere Bureau Jeugdzorg, de Kinderbescherming, tehuizen voor (verstandelijk) gehandicapten, jeugdgevangenissen, psychiatrische klinieken en ziekenhuizen.

De carrièrekansen in dit werkveld zijn matig tot redelijk, maar er is meer vraag dan aanbod qua opleidingsplekken. Als basispsycholoog is de kans op een goede baan in dit werkveld erg klein, omdat je nog een BIG-registratie nodig hebt. GZ-plekken zijn moeilijk te bemachtigen, omdat er veel ervaring in het veld nodig is, om in aanmerking te komen voor een GZ-plek. Er zijn ongeveer 5 plekken voor elke 300 aanmeldingen die er zijn voor de GZ-opleiding.

Met weinig opleidingsplekken is het natuurlijk van belang om jezelf te onderscheiden van de rest. Om je te onderscheiden van de rest kun je een aantal dingen doen:

- cum laude afstuderen, extra keuzevakken volgen, cursussen volgen als toevoeging op je opleiding of extra masters volgen zodat je breed inzetbaar bent.

- vrijwilligerswerk doen in het betreffende werkveld. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om “maatje” te zijn voor kinderen met een beperking. Hiervoor heb je vaak nog geen ervaring nodig, maar zo kun je wel ervaring op doen met kinderen die een beperking of stoornis hebben.

- een baantje/stage zoeken in het betreffende werkveld en zo werkervaring opdoen. Voorbeelden van stageplekken zijn de Bascule of Triversum.

- netwerken! Probeer zoveel mogelijk connecties te leggen met mensen die werkzaam zijn in de klinische psychologie.

[Bijdrage van Janine Harinck uit Practicumgroep 20 ]

Hoe word ik Kinder- en jeugdpsycholoog?

Kinderpsychologie houdt zich bezig met afwijkend gedrag bij kinderen en adolescenten. Hierbij wordt er gekeken of er sprake is van psychopathologie. Denk bijvoorbeeld aan stoornissen die in de kinderleeftijd aanzetten, zoals dyslexie, autismespectrumstoornis en ADHD.

De volgende masters zijn(Klinische Ontwikkelingspsychologie en Kinder- en Jeugdpsychologie) zou men kunnen volgen om te kunnen werken als Kinder- en jeugdpsychologie.

Erasmus Universiteit: Master Kinder- en Jeugdpsychologie

Deze master duurt een jaar. In de tweede helft van het jaar is er een mogelijkheid om een praktijkstage te doen. Daarnaast is het uitvoeren van een wetenschappelijk onderzoek op het gebied van de klinische kinder- en jeugdpsychologie een verplicht onderdeel van deze master. Als je deze master volgt voldoe je aan de vooropleidingseisen van de postdoctorale opleiding tot GZ-psycholoog.

Universiteit Van Amsterdam: Master Klinische Ontwikkelingspsychologie

De Mastertrack Klinische Ontwikkelingspsychologie richt zich ook op afwijkende ontwikkeling, maar bij alle leeftijdscategorieën. Een praktijkstage en afstudeeronderzoeken zijn onderdelen van het programma.

Vrije Universiteit: Master Klinische Ontwikkelingspsychologie

De Klinische Ontwikkelingspsychologie focust meer op de kinderleeftijdscategorie. Hierbij volg je vakken, loop je stage en schrijf je een masterthese.

Groningen: Master Ontwikkelingspsychologie

Het programma Ontwikkelingspsychologie richt zich op de ontwikkelingsprocessen in de levensloop van het individu. Hierbij word er gelet op de interactie tussen de ontwikkeling van het individu en de omgeving, bijvoorbeeld binnen het gezin, op school en in de maatschappij. Er wordt aandacht besteed aan het gehele levensloop, met de nadruk op de baby-, kindertijd en adolescentie.

Universiteit van Utrecht: Master Klinische Kinder- en Jeugdpsychologie

Aan de universiteit van Utrecht is er ook het master programma Klinische- en Jeugdpsychologie, waarbij men kennis uit de ontwikkelingspraktijk leert toepassen in de praktijk. De nadruk ligt op afwijkende ontwikkeling in het gedrag bij kinderen en adolescenten. Men leert dit soort afwijkingen vast stellen, behandelen en voorkomen. Stage en afstudeeronderzoek zijn onderdelen van het programma.

Leiden Universiteit: Specialization Child and Adolescent Psychology

Dit Engelse programma aan de Universiteit van Leiden richt zich niet alleen op ontwikkelingspsychologie, maar ook specifiek op leerproblemen. Aan de universiteit van Leiden kan tevens ook het masterprogramma Developmental Pscyhology worden gevolgd.

Na het volgen van een master kan er doorgestudeerd worden voor een registratie, of om Gezondheidszorgpsycholoog te worden of Kinder- en Jeugdpsycholoog. Ook kan de basisaantekening Psychodiagnostiek van het Nederlands Instituut van Psychologie worden ontvangen.

Stagelopen is dus een essentieel en verplicht onderdeel van de meeste masterprogramma’s. Gepaard et het stagelopen kan er ook aan een eigen afstudeeronderzoek worden gewerkt.

Na de master Klinische Kinder- of Jeugdpsychologie of Ontwikkelingspsychologie kan men ook aan de slag in de beroepspraktijk, bijvoorbeeld door hulpverlening aan kinderen en adolescenten. Denk hierbij aan de kinderafdeling in ziekenhuizen, forensische klinieken voor jeugdigen, maar ook speciaal onderwijs. Men kan dan bijvoorbeeld opgeleid worden voor een juniorfunctie.

De vaardigheden die aan bod komen, zijn in lijn met die van de klinische psycholoog zoals het hebben van kennis van gedragstherapie, gezinsinterventies en natuurlijk het vast stellen van het probleem oftewel diagnostiek.

Om te kunnen werken als Kinder- en Jeugdpsycholoog is beroepsregistratie essentieel van belang. Dit is om vakbekwaamheid, deskundigheid en zorgvuldigheid aan te tonen. Bijscholing en herregistratie is daarbij ook van belang. Registratie kan bij het Nederlands Instituut van Psychologen. Eenmaal geregistreerd krijgt men het beschermde titel Registerpsycholoog NIP/ Kinder- en Jeugdpsycholoog. Jeugdpsychologen kunnen tegenwoordig ook op masterniveau worden geregistreerd.

Bijdrage van Bart Kramer, werkgroep 27

Kinder- en Jeugdpsycholoog

In deze wiki zal beschreven worden hoe je het beste je opleiding kunt vormgeven om later als kinder- en jeugdpsycholoog aan de slag te gaan en wat daarbij nog meer van belang is als je als zelfstandige wilt werken.

Opleiding en aantekeningen

Om kinder- en jeugdpsycholoog te worden is het het makkelijkst om de mastertrack klinische ontwikkelingspsychologie te volgen, maar met alle masters in het klinisch spectrum kan je uitgroeien tot kinder- en jeugdpsycholoog. Het voordeel van de mastertrack klinische ontwikkelingspsychologie is dat deze zich specifiek richt op de ontwikkelende mens en wat daarbij komt kijken. Je hebt dan dus een voorsprong in je kennis ten opzichte van mensen die andere mastertracks hebben gekozen in het klinisch spectrum.

Na je master kan je in theorie aan de slag als basispsycholoog. Deze theorie gaat niet altijd op omdat de baankansen relatief klein zijn. Om je baankansen direct na je master te vergroten kan je overwegen om de cursussen voor EMDR en CGT te volgen. Deze opleidingen duren relatief kort, EMDR bijvoorbeeld maar 2 dagen, en zijn redelijk goedkoop. Daar staat tegenover dat je dan duidelijk vaardigheden op zak hebt die andere studenten in jouw positie niet hebben. Naast de cursussen EMDR en CGT is het ook aan te raden om je basisaantekening psychodiagnostiek (BAPD) te halen. Dit kan bij sommige stages al gecombineerd tijdens je stageperiode, wat je later op de arbeidsmarkt weer een zetje in de rug geeft. Als laatste is het natuurlijk ook altijd goed om relevante keuzenvakken en bijbaantjes te nemen.

Het uiteindelijke opleidingsdoel als psycholoog in de zorg is om je BIG registratie te halen. Als psycholoog met een BIG registratie kunnen de kosten van het psycholoogbezoek kunnen worden afgetrokken van de belasting, wat maakt dat mensen eerder geneigd zijn naar jou toe te komen in tegenstelling tot een basispsycholoog. Om je BIG registratie te halen moet je de post-master opleiding tot GZ-psycholoog volgen. Deze post-master opleiding duurt ongeveer 2 jaar, waarna je officieel als gespecialiseerd kinder- en jeugdpsycholoog aan het werk kan. Het nadeel hiervan is dat deze opleiding duur is. De opleiding bestaat uit 2 delen. Een cursorisch deel (les), waarvan de kosten rond de €17.500 bedragen, en een praktijkdeel, waarvan de kosten afhangen van de praktijkopleidingsinstelling. Het is in de Nederlandse markt voor psychologen redelijk normaal dat de zorginstelling de opleiding tot GZ-psycholoog voor je betaald. Er zijn echter voor deze opleiding maar een beperkt aantal plekken, dus je zal goed je best moeten doen om hier binnen te komen. Al het bovenstaande zou je al een heel eind op weg moeten helpen.

Werken bij een school/ZZP

Na al het bovenstaande mag je dan eindelijk aan het werk als psycholoog. Ikzelf wil later aan het werk as schoolpsycholoog, dus daar zal dit stukje voornamelijk over gaan, maar wat hier beschreven staat geld over het algemeen ook voor iemand die als ZZP’er aan de slag wil.

Het voornaamste verschil tussen een zelfstandig werkende psycholoog en een psycholoog die werkzaam is bij een klinische instelling is dat je als zelfstandige in je eentje werkt en als psycholoog bij een klinische instelling werkzaam bent in een team. Dit brengt wat extra obstakels mee in het werk dat je als psycholoog verricht. Bij een klinische instelling heb je als psycholoog regelmatig teamoverleg, waarin je problemen die je tegenkomt kan voorleggen aan collega’s en aan hen advies kan vragen over casussen waarin zij mogelijk meer expertise hebben dan jij. De voornaamste tip die ik hierin heb gekregen is dat je voordat je als zelfstandige aan het werk gaat in ieder geval een paar jaar werkervaring op moet doen in teamverband, omdat als je vers uit de studie komt je eigenlijk nog vrij weinig weet over de praktische werkzaamheden van een psycholoog.

Een ander probleem waar je als ZZP’er tegenaan kan lopen is dat de cliënten niet vanzelf komen. Als psycholoog werkzaam bij een groot instituut ben je eigenlijk verzekerd van werk, terwijl dit als zelfstandige niet zo hoeft te zijn. Het is hierin dus belangrijk dat je laat weten dat je er bent, bijvoorbeeld door contact te leggen bij de huisartsen in de buurt, scholen in de omtrek of andere zorginstituten.

Als schoolpsycholoog weten de overige werknemers op de school vaak niet wat ze met je aan moeten. Docenten zijn goed in lesgeven en hun eigen vakgebied, maar niet persé in het herkennen van problematiek in leerlingen. Naast de “gewone” competenties en vaardigheden van een psycholoog zal je dus ook initiatiefrijk moeten zijn en handig zijn in het aanpassen van beleid en lobbyen voor nieuwe systemen. Er zijn maar relatief weinig scholen waar een psycholoog werkzaam is, dus de kans is groot dat je de docenten uit zal moeten leggen wat voor rol jij kan spelen bij de ontwikkeling van de kinderen. Ook zal je waarschijnlijk een systeem op moeten zetten waardoor kinderen met problemen bij jou terecht kunnen komen.

Advertisement